Jak wyszukiwać nieznane nam kanji np. w Wakanie?

oto i temat dzisiejszej notki, bowiem nie zawsze jest to takie łatwe. Kiedy stajemy oko w oko z japońską Mangą, gazetą tudzież książką i staramy się z tego wyciągnąć możliwie najwięcej nie tylko przyjemności, ale i wiedzy – to umiejętność efektywnego wyszukiwania znaków jest niezbędna. Nie mówiąc o pracy domowej na japoński, przy której słownik słów nagle przestaje wystarczać.

O Wakanie i innych słownikach już pisałam, ale chociaż z jednej strony jest to narzędzie bardzo proste w obsłudze – osobiście sądzę, że nie wszystko jest w nim intuicyjne i o niektórych przydatnych funkcjach dowiedziałam się dłuuugo po tym jak zaczęłam go używać, a pewnie i w tej chwili nie znam jeszcze całego dobrodziejstwa jakie niesie ze sobą ten program (i inne tego typu). Dziś omówię kilka sposobów na wyszukanie znaku w module kanji w Wakanie, chociaż te informacje pewnie przydadzą się również kiedy będziecie się posługiwać innymi programami, a nawet słownikami papierowymi.

Obrazek poglądowy, znak “kan” z naszego tytułu:

Omówmy kolejno okienka, w które możemy coś wpisać, aby dotrzeć do interesujących nas informacji:

• PinYin – to sposób na chińskie odczytanie znaku, co nie interesuje raczej większości z nas (chociaż znam parę osób, które zaczynały swoją przygodę z japońskim od chińskiego), pomijamy.
• Yomi – od japońskiego yomikata (読み方) czyli “sposób odczytania” – tu możemy wprowadzić dowolne odczytanie znaku, tj. onyomi lub kunyomi, transliterowane zgodnie z transliteracja Hepburna, Kunreishiki, a nawet, czeską transliterację, dosyć precyzyjną. On’yomi to odczytanie sinojapońskie, czyli pochodzące z Chin, zapisuje się je często katakaną w podręcznikach, w odróżnieniu od zapisywanego hiraganą kunyomi – czytania rdzennie japońskiego. Transliteracja zaś to zapisanie pisma japońskiego innym systemem pisma np. alfabetem łacińskim, greckim, cyrylicą czy koreańskim hangulem.
• Definicja – angielskie słowo stanowiące podstawową definicję danego kanji. Każdy bowiem znak niesie ze sobą jakieś mniej lub bardziej abstrakcyjne wyobrażenie, które niekoniecznie musi być oczywiste w złożeniach z innymi znakami.
• Kreski # – pytanie po co uczyć się kolejności i kształtu kresek przybiera odpowiedź w tej i poniższych opcjach. Ktoś kto nie zna zasad zapisu, policzy ilość kresek w tym znaku i otrzyma wynik… 21! Tymczasem każdy kto obył się już z zasadami zapisu ideogramów wie, że w tutaj kresek jest ledwie 18. Zabawne? Bardzo. Bocznymi przyciskami łatwo możemy zmniejszyć lub zwiększyć liczbę kresek, a nawet podać ich przedział – np. kiedy nie jesteśmy pewni ile kresek ma znak “kan” wpisujemy 17-22 i próbujemy coś znaleźć. Łatwiej oczywiście policzyć raz a dobrze. Po japońsku zwiemy ten parametr 画数　（かくすう）。
• Radykały – zwane też kluczami w terminologii polskojęzycznej – głupi gaijini popatrzyli kiedyś na krzaki i wymyślili to, czego Japończycy jakoś nie mogli – te chrzanione maziaje czasami mają elementy, które się powtarzają! Nazwano je radykałami albo kluczami – i zaczęto porządkować według nich znaki. Np. znaki 聞、間、問、開　mają wspólny element 門　czyli bramę, jako klucz znaną pod nazwą “mongamae“. Bardzo często kluczem jest ta część, którą zaczyna się pisać jako pierwszą (kolejne usprawiedliwienie do przyłożenia się do nauki kaligrafii). Są różne systemy wydzielenia z kanji kluczy, zazwyczaj liczą one po dwieście parędziesiąt (np. 248 lub 214 w Wakanie), podane są w specjalnym indeksie zgodnie z ilością kresek w każdym z nich – w tym programie dostępne pod przyciskiem “Lista”.
• SKIP – bardzo tajemniczy parametr, jednak prosty, też dotyczący liczby kresek. SKIP mówi nam o tym jak znak jest podzielony i jaka jest liczba kresek w każdej z jego części. Wynalazł ten kod Jack Halpern, składa się toto z trzech części, z których pierwsza to cyfra z przedziału 1-4 i określa sposób podziału znaku (1 – prawo/lewo, 2 – góra/dół, 3 – zewnątrz/wewnątrz, 4 – inne), a pozostałe dwa parametry to liczba kresek w każdej z dwóch części – w przypadku czwórki drugi parametr to ogólna liczba kresek, a trzeci to kształt pewnej określonej kreski pomocniczej. Szał dzikich ciał, SKIPem posługuje się niewielu uczniów, ale można je spotkać i niektórzy są jego miłośnikami.
• Jouyou – pochodzące od 常用漢字　（じょうようかんじ）　- czyli tych kanji będących, w dużym uproszczeniu, listą obowiązkową zarządzoną przez japońskie władze (jako te, które są w częstym użyciu). W Wakanie ta opcja pozwala nam wprowadzić cyfry zgodnie z zasadą, że przedział 1-6 do klasy, w których naucza się danego kanji, 7 jest “klasą pusta”, 8 to “kanji powszechnego użytku”, 9 zaś to “kanji używane do zapisu nazw własnych” czyli 人名漢字　（じんめいかんじ）。
• Inne – jeśli wam jeszcze mało, to opcja dla was! Przykładowo, jeśli macie jakieś dobrze znany słownik np. Hadamitky’ego i inne, które obrosły legendą i kurzem w studenckich bibliotekach, są bowiem zbyt ciężkie by ich używać – Wakan ma wprowadzone różnorakie indeksy z tychże słowników w swoją bazę danych. W przykładzie użyłam akurat Heisiga, bo nikt go nie lubi, niech ma, ale możecie np. dowiedzieć się, jakie kanji są najpopularniejsze (i zrobić na własne potrzeby listę top 100).

Nie musimy, oczywiście, wprowadzać wszystkich tych danych, czasem jedna-dwa wystarczą, wszystko zależy od tego czego szukamy – odczytania kanji z jakiegoś napisu? Możemy chcemy zrobić listę fiszek, które zastąpią nam japoński elementarz do pisma do pierwszej klasy? Może zależy nam na odnalezieniu innych słów posiadających dany znak? Wakan umożliwia nam to wszystko. Można włączać i wyłączać dane filtry tylko jednym kliknięciem. Nic tylko korzystać.

BTW – przypominam, że już niebawem, w sobotę, upływa termin nadsyłania prac na nasz konkurs, ten poniżej!!!